放大
请横屏观看,并关闭手机锁屏功能
正文学习
朗读
背诵
大学

大dà 学xué 之zhī 道dào , 在zài 明míng 明míng 德dé , 在zài 亲qīn 民mín , 在zài 止zhǐ 于yú 至zhì 善shàn 。

知zhī 止zhǐ 而ér 后hòu 有yǒu 定dìng , 定dìng 而ér 后hòu 能néng 静jìng , 静jìng 而ér 后hòu 能néng 安ān , 安ān 而ér 后hòu 能néng 虑lǜ , 虑lǜ 而ér 后hòu 能néng 得dé 。 物wù 有yǒu 本běn 末mò , 事shì 有yǒu 终zhōng 始shǐ 。 知zhī 所suǒ 先xiān 后hòu , 则zé 近jìn 道dào 矣yǐ 。

古gǔ 之zhī 欲yù 明míng 明míng 德dé 于yú 天tiān 下xià 者zhě , 先xiān 治zhì 其qí 国guó ; 欲yù 治zhì 其qí 国guó 者zhě , 先xiān 齐qí 其qí 家jiā ; 欲yù 齐qí 其qí 家jiā 者zhě , 先xiān 修xiū 其qí 身shēn ; 欲yù 修xiū 其qí 身shēn 者zhě , 先xiān 正zhèng 其qí 心xīn ; 欲yù 正zhèng 其qí 心xīn 者zhě , 先xiān 诚chéng 其qí 意yì ; 欲yù 诚chéng 其qí 意yì 者zhě , 先xiān 致zhì 其qí 知zhī 。 致zhì 知zhī 在zài 格gé 物wù 。 物wù 格gé 而ér 后hòu 知zhī 至zhì , 知zhī 至zhì 而ér 后hòu 意yì 诚chéng , 意yì 诚chéng 而ér 后hòu 心xīn 正zhèng , 心xīn 正zhèng 而ér 后hòu 身shēn 修xiū , 身shēn 修xiū 而ér 后hòu 家jiā 齐qí , 家jiā 齐qí 而ér 后hòu 国guó 治zhì , 国guó 治zhì 而ér 后hòu 天tiān 下xià 平píng 。 自zì 天tiān 子zǐ 以yǐ 至zhì 于yú 庶shù 人rén , 壹yī 是shì 皆jiē 以yǐ 修xiū 身shēn 为wèi 本běn 。

其qí 本běn 乱luàn 而ér 末mò 治zhì 者zhě , 否fǒu 矣yǐ 。 其qí 所suǒ 厚hòu 者zhě 薄bó , 而ér 其qí 所suǒ 薄bó 者zhě 厚hòu , 未wèi 之zhī 有yǒu 也yě 。

此cǐ 谓wèi 知zhī 本běn , 此cǐ 谓wèi 知zhī 之zhī 至zhì 也yě 。

所suǒ 谓wèi 诚chéng 其qí 意yì 者zhě , 毋wú 自zì 欺qī 也yě 。 如rú 恶wù 恶wù 臭xiù , 如rú 好hào 好hào 色sè , 此cǐ 之zhī 谓wèi 自zì 谦qiān 。 故gù 君jūn 子zǐ 必bì 慎shèn 其qí 独dú 也yě 。 小xiǎo 人rén 闲xián 居jū 为wèi 不bù 善shàn , 无wú 所suǒ 不bù 至zhì , 见jiàn 君jūn 子zǐ 而ér 后hòu 厌yàn 然rán , 掩yǎn 其qí 不bù 善shàn , 而ér 著zhù 其qí 善shàn 。

人rén 之zhī 视shì 己jǐ , 如rú 见jiàn 其qí 肺fèi 肝gān 然rán , 则zé 何hé 益yì 矣yǐ 。 此cǐ 谓wèi 诚chéng 于yú 中zhōng , 形xíng 于yú 外wài , 故gù 君jūn 子zǐ 必bì 慎shèn 其qí 独dú 也yě 。

曾zēng 子zǐ 曰yuē : “ 十shí 目mù 所suǒ 视shì , 十shí 手shǒu 所suǒ 指zhǐ , 其qí 严yán 乎hū ! ” 富fù 润rùn 屋wū , 德dé 润rùn 身shēn , 心xīn 广guǎng 体tǐ 胖pàng , 故gù 君jūn 子zǐ 必bì 诚chéng 其qí 意yì 。

《 诗shī 》 云yún : “ 瞻zhān 彼bǐ 淇qí 澳yù , 菉lù 竹zhú 猗yī 猗yī 。 有yǒu 斐fěi 君jūn 子zǐ , 如rú 切qiè 如rú 磋cuō , 如rú 琢zuó 如rú 磨mó 。 瑟sè 兮xī 僴xiàn 兮xī , 赫hè 兮xī 喧xuān 兮xī 。 有yǒu 斐fěi 君jūn 子zǐ , 终zhōng 不bù 可kě 喧xuān 兮xī ! ” “ 如rú 切qiè 如rú 磋cuō ” 者zhě , 道dào 学xué 也yě 。 “ 如rú 琢zuó 如rú 磨mó ” 者zhě , 自zì 修xiū 也yě 。 “ 瑟sè 兮xī 僴xiàn 兮xī ” 者zhě , 恂xún 栗lì 也yě 。 “ 赫hè 兮xī 喧xuān 兮xī ” 者zhě , 威wēi 仪yí 也yě 。 “ 有yǒu 斐fěi 君jūn 子zǐ , 终zhōng 不bù 可kě 喧xuān 兮xī ” 者zhě , 道dào 盛shèng 德dé 至zhì 善shàn , 民mín 之zhī 不bù 能néng 忘wàng 也yě 。

《 诗shī 》 云yún : “ 於yú 戏xì , 前qián 王wáng 不bù 忘wàng ! ” 君jūn 子zǐ 贤xián 其qí 贤xián 而ér 亲qīn 其qí 亲qīn , 小xiǎo 人rén 乐lè 其qí 乐lè 而ér 利lì 其qí 利lì , 此cǐ 以yǐ 没méi 世shì 不bù 忘wàng 也yě 。

《 康kāng 诰gào 》 曰yuē : “ 克kè 明míng 德dé 。 ” 《 大dà 甲jiǎ 》 曰yuē : “ 顾gù 諟shì 天tiān 之zhī 明míng 命mìng 。 ” 《 帝dì 典diǎn 》 曰yuē : “ 克kè 明míng 峻jùn 德dé 。 ” 皆jiē 自zì 明míng 也yě 。

汤tāng 之zhī 《 盘pán 铭míng 》 曰yuē : “ 苟gǒu 日rì 新xīn , 日rì 日rì 新xīn , 又yòu 日rì 新xīn 。 ” 《 康kāng 诰gào 》 曰yuē : “ 作zuò 新xīn 民mín 。 ” 《 诗shī 》 曰yuē : “ 周zhōu 虽suī 旧jiù 邦bāng , 其qí 命mìng 维wéi 新xīn 。 ” 是shì 故gù 君jūn 子zǐ 无wú 所suǒ 不bù 用yòng 其qí 极jí 。

《 诗shī 》 云yún : “ 邦bāng 畿jī 千qiān 里lǐ , 维wéi 民mín 所suǒ 止zhǐ 。 ” 《 诗shī 》 云yún : “ 缗mín 蛮mán 黄huáng 鸟niǎo , 止zhǐ 于yú 丘qiū 隅yú 。 ” 子zǐ 曰yuē : “ 于yú 止zhǐ , 知zhī 其qí 所suǒ 止zhǐ , 可kě 以yǐ 人rén 而ér 不bù 如rú 鸟niǎo 乎hū ? ”

《 诗shī 》 云yún : “ 穆mù 穆mù 文wén 王wáng , 於wū 缉jī 熙xī 敬jìng 止zhǐ ! ” 为wèi 人rén 君jūn , 止zhǐ 于yú 仁rén ; 为wèi 人rén 臣chén , 止zhǐ 于yú 敬jìng ; 为wèi 人rén 子zǐ , 止zhǐ 于yú 孝xiào ; 为wèi 人rén 父fù , 止zhǐ 于yú 慈cí ; 与yǔ 国guó 人rén 交jiāo , 止zhǐ 于yú 信xìn 。

子zǐ 曰yuē : “ 听tīng 讼sòng , 吾wú 犹yóu 人rén 也yě 。 必bì 也yě 使shǐ 无wú 讼sòng 乎hū ! ” 无wú 情qíng 者zhě 不bù 得dé 尽jǐn 其qí 辞cí 。 大dà 畏wèi 民mín 志zhì , 此cǐ 谓wèi 知zhī 本běn 。

所suǒ 谓wèi 修xiū 身shēn 在zài 正zhèng 其qí 心xīn 者zhě , 身shēn 有yǒu 所suǒ 忿fèn 懥zhì , 则zé 不bù 得dé 其qí 正zhèng , 有yǒu 所suǒ 恐kǒng 惧jù , 则zé 不bù 得dé 其qí 正zhèng , 有yǒu 所suǒ 好hǎo 乐lè , 则zé 不bù 得dé 其qí 正zhèng , 有yǒu 所suǒ 忧yōu 患huàn , 则zé 不bù 得dé 其qí 正zhèng 。 心xīn 不bù 在zài 焉yān , 视shì 而ér 不bù 见jiàn , 听tīng 而ér 不bù 闻wén , 食shí 而ér 不bù 知zhī 其qí 味wèi 。 此cǐ 谓wèi 修xiū 身shēn 在zài 正zhèng 其qí 心xīn 。

所suǒ 谓wèi 齐qí 其qí 家jiā 在zài 修xiū 其qí 身shēn 者zhě , 人rén 之zhī 其qí 所suǒ 亲qīn 爱ài 而ér 辟pì 焉yān , 之zhī 其qí 所suǒ 贱jiàn 恶wù 而ér 辟pì 焉yān , 之zhī 其qí 所suǒ 畏wèi 敬jìng 而ér 辟pì 焉yān , 之zhī 其qí 所suǒ 哀āi 矜jīn 而ér 辟pì 焉yān , 之zhī 其qí 所suǒ 敖áo 惰duò 而ér 辟pì 焉yān 。 故gù 好hào 而ér 知zhī 其qí 恶è , 恶wù 而ér 知zhī 其qí 美měi 者zhě , 天tiān 下xià 鲜xiǎn 矣yǐ 。 故gù 谚yàn 有yǒu 之zhī 曰yuē : “ 人rén 莫mò 知zhī 其qí 子zǐ 之zhī 恶è , 莫mò 知zhī 其qí 苗miáo 之zhī 硕shuò 。 ” 此cǐ 谓wèi 身shēn 不bù 修xiū 不bù 可kě 以yǐ 齐qí 其qí 家jiā 。

所suǒ 谓wèi 治zhì 国guó 必bì 先xiān 齐qí 其qí 家jiā 者zhě , 其qí 家jiā 不bù 可kě 教jiào 而ér 能néng 教jiào 人rén 者zhě , 无wú 之zhī 。 故gù 君jūn 子zǐ 不bù 出chū 家jiā 而ér 成chéng 教jiào 于yú 国guó 。 孝xiào 者zhě , 所suǒ 以yǐ 事shì 君jūn 也yě ; 悌tì 者zhě , 所suǒ 以yǐ 事shì 长zhǎng 也yě ; 慈cí 者zhě , 所suǒ 以yǐ 使shǐ 众zhòng 也yě 。 《 康kāng 诰gào 》 曰yuē : “ 如rú 保bǎo 赤chì 子zǐ 。 ” 心xīn 诚chéng 求qiú 之zhī , 虽suī 不bù 中zhōng , 不bù 远yuǎn 矣yǐ 。 未wèi 有yǒu 学xué 养yǎng 子zǐ 而ér 后hòu 嫁jià 者zhě 也yě 。 一yī 家jiā 仁rén , 一yī 国guó 兴xìng 仁rén ; 一yī 家jiā 让ràng , 一yī 国guó 兴xìng 让ràng ; 一yī 人rén 贪tān 戾lì , 一yī 国guó 作zuò 乱luàn , 其qí 机jī 如rú 此cǐ 。 此cǐ 谓wèi 一yī 言yán 偾fèn 事shì , 一yī 人rén 定dìng 国guó 。 尧yáo 、 舜shùn 帅shuài 天tiān 下xià 以yǐ 仁rén , 而ér 民mín 从cóng 之zhī 。 桀jié 、 纣zhòu 帅shuài 天tiān 下xià 以yǐ 暴bào , 而ér 民mín 从cóng 之zhī 。 其qí 所suǒ 令lìng 反fǎn 其qí 所suǒ 好hào , 而ér 民mín 不bù 从cóng 。 是shì 故gù 君jūn 子zǐ 有yǒu 诸zhū 己jǐ 而ér 后hòu 求qiú 诸zhū 人rén , 无wú 诸zhū 己jǐ 而ér 后hòu 非fēi 诸zhū 人rén 。 所suǒ 藏cáng 乎hū 身shēn 不bù 恕shù , 而ér 能néng 喻yù 诸zhū 人rén 者zhě , 未wèi 之zhī 有yǒu 也yě 。 故gù 治zhì 国guó 在zài 齐qí 其qí 家jiā 。

《 诗shī 》 云yún : “ 桃táo 之zhī 夭yāo 夭yāo , 其qí 叶yè 蓁zhēn 蓁zhēn 。 之zhī 子zǐ 于yú 归guī , 宜yí 其qí 家jiā 人rén 。 ” 宜yí 其qí 家jiā 人rén , 而ér 后hòu 可kě 以yǐ 教jiào 国guó 人rén 。

《 诗shī 》 云yún : “ 宜yí 兄xiōng 宜yí 弟dì 。 ” 宜yí 兄xiōng 宜yí 弟dì , 而ér 后hòu 可kě 以yǐ 教jiào 国guó 人rén 。

《 诗shī 》 云yún : “ 其qí 仪yí 不bù 忒tè , 正zhèng 是shì 四sì 国guó 。 ” 其qí 为wèi 父fù 子zǐ 兄xiōng 弟dì 足zú 法fǎ , 而ér 后hòu 民mín 法fǎ 之zhī 也yě 。 此cǐ 谓wèi 治zhì 国guó 在zài 齐qí 其qí 家jiā 。

所suǒ 谓wèi 平píng 天tiān 下xià 在zài 治zhì 其qí 国guó 者zhě , 上shàng 老lǎo 老lǎo 而ér 民mín 兴xìng 孝xiào , 上shàng 长zhǎng 长zhǎng 而ér 民mín 兴xìng 悌tì , 上shàng 恤xù 孤gū 而ér 民mín 不bù 倍bèi , 是shì 以yǐ 君jūn 子zǐ 有yǒu 絜xié 矩jǔ 之zhī 道dào 也yě 。

所suǒ 恶wù 于yú 上shàng , 毋wú 以yǐ 使shǐ 下xià , 所suǒ 恶wù 于yú 下xià , 毋wú 以yǐ 事shì 上shàng ; 所suǒ 恶è 于yú 前qián , 毋wú 以yǐ 先xiān 后hòu ; 所suǒ 恶è 于yú 后hòu , 毋wú 以yǐ 从cóng 前qián ; 所suǒ 恶è 于yú 右yòu , 毋wú 以yǐ 交jiāo 于yú 左zuǒ ; 所suǒ 恶è 于yú 左zuǒ , 毋wú 以yǐ 交jiāo 于yú 右yòu ; 此cǐ 之zhī 谓wèi 絜xié 矩jǔ 之zhī 道dào 。

《 诗shī 》 云yún : “ 乐lè 只zhǐ 君jūn 子zǐ , 民mín 之zhī 父fù 母mǔ 。 ” 民mín 之zhī 所suǒ 好hào 好hào 之zhī , 民mín 之zhī 所suǒ 恶wù 恶wù 之zhī , 此cǐ 之zhī 谓wèi 民mín 之zhī 父fù 母mǔ 。 《 诗shī 》 云yún : “ 节jié 彼bǐ 南nán 山shān , 维wéi 石shí 岩yán 岩yán 。 赫hè 赫hè 师shī 尹yǐn , 民mín 具jù 尔ěr 瞻zhān 。 ” 有yǒu 国guó 者zhě 不bù 可kě 以yǐ 不bù 慎shèn , 辟pì , 则zé 为wèi 天tiān 下xià 僇lù 矣yǐ 。 《 诗shī 》 云yún : “ 殷yīn 之zhī 未wèi 丧sàng 师shī , 克kè 配pèi 上shàng 帝dì 。 仪yí 鉴jiàn 于yú 殷yīn , 峻jùn 命mìng 不bù 易yì 。 ” 道dào 得dé 众zhòng 则zé 得dé 国guó , 失shī 众zhòng 则zé 失shī 国guó 。

是shì 故gù 君jūn 子zǐ 先xiān 慎shèn 乎hū 德dé 。 有yǒu 德dé 此cǐ 有yǒu 人rén , 有yǒu 人rén 此cǐ 有yǒu 土tǔ , 有yǒu 土tǔ 此cǐ 有yǒu 财cái , 有yǒu 财cái 此cǐ 有yǒu 用yòng 。

德dé 者zhě 本běn 也yě , 财cái 者zhě 末mò 也yě 。 外wài 本běn 内nèi 末mò , 争zhēng 民mín 施shī 夺duó 。 是shì 故gù 财cái 聚jù 则zé 民mín 散sàn , 财cái 散sàn 则zé 民mín 聚jù 。 是shì 故gù 言yán 悖bèi 而ér 出chū 者zhě , 亦yì 悖bèi 而ér 入rù ; 货huò 悖bèi 而ér 入rù 者zhě , 亦yì 悖bèi 而ér 出chū 。

《 康kāng 诰gào 》 曰yuē : “ 惟wéi 命mìng 不bù 于yú 常cháng 。 ” 道dào 善shàn 则zé 得dé 之zhī , 不bù 善shàn 则zé 失shī 之zhī 矣yǐ 。

《 楚chǔ 书shū 》 曰yuē : “ 楚chǔ 国guó 无wú 以yǐ 为wèi 宝bǎo , 惟wéi 善shàn 以yǐ 为wèi 宝bǎo 。 ” 舅jiù 犯fàn 曰yuē : “ 亡wáng 人rén 无wú 以yǐ 为wèi 宝bǎo , 仁rén 亲qīn 以yǐ 为wèi 宝bǎo 。 ”

《 秦qín 誓shì 》 曰yuē : “ 若ruò 有yǒu 一yī 介jiè 臣chén , 断duàn 断duàn 兮xī 无wú 他tā 技jì , 其qí 心xīn 休xiū 休xiū 焉yān , 其qí 如rú 有yǒu 容róng 焉yān 。 人rén 之zhī 有yǒu 技jì , 若ruò 己jǐ 有yǒu 之zhī ; 人rén 之zhī 彦yàn 圣shèng , 其qí 心xīn 好hǎo 之zhī , 不bù 啻chì 若ruò 自zì 其qí 口kǒu 出chū 。 实shí 能néng 容róng 之zhī , 以yǐ 能néng 保bǎo 我wǒ 子zǐ 孙sūn 黎lí 民mín , 尚shàng 亦yì 有yǒu 利lì 哉zāi ! 人rén 之zhī 有yǒu 技jì , 媢mào 嫉jí 以yǐ 恶wù 之zhī ; 人rén 之zhī 彦yàn 圣shèng , 而ér 违wéi 之zhī , 俾bǐ 不bù 通tōng : 实shí 不bù 能néng 容róng , 以yǐ 不bù 能néng 保bǎo 我wǒ 子zǐ 孙sūn 黎lí 民mín , 亦yì 曰yuē 殆dài 哉zāi ! ” 唯wéi 仁rén 人rén 放fàng 流liú 之zhī , 迸bèng 诸zhū 四sì 夷yí , 不bù 与yǔ 同tóng 中zhōng 国guó 。 此cǐ 谓wèi 唯wéi 仁rén 人rén 为wèi 能néng 爱ài 人rén , 能néng 恶wù 人rén 。 见jiàn 贤xián 而ér 不bù 能néng 举jǔ , 举jǔ 而ér 不bù 能néng 先xiān , 命mìng 也yě ; 见jiàn 不bù 善shàn 而ér 不bù 能néng 退tuì , 退tuì 而ér 不bù 能néng 远yuǎn , 过guò 也yě 。 好hǎo 人rén 之zhī 所suǒ 恶wù , 恶wù 人rén 之zhī 所suǒ 好hǎo , 是shì 谓wèi 拂fú 人rén 之zhī 性xìng , 灾zāi 必bì 逮dǎi 夫fū 身shēn 。 是shì 故gù 君jūn 子zǐ 有yǒu 大dà 道dào , 必bì 忠zhōng 信xìn 以yǐ 得dé 之zhī , 骄jiāo 泰tài 以yǐ 失shī 之zhī 。

生shēng 财cái 有yǒu 大dà 道dào , 生shēng 之zhī 者zhě 众zhòng , 食shí 之zhī 者zhě 寡guǎ , 为wèi 之zhī 者zhě 疾jí , 用yòng 之zhī 者zhě 舒shū , 则zé 财cái 恒héng 足zú 矣yǐ 。 仁rén 者zhě 以yǐ 财cái 发fā 身shēn , 不bù 仁rén 者zhě 以yǐ 身shēn 发fā 财cái 。 未wèi 有yǒu 上shàng 好hǎo 仁rén 而ér 下xià 不bù 好hǎo 义yì 者zhě 也yě , 未wèi 有yǒu 好hǎo 义yì 其qí 事shì 不bù 终zhōng 者zhě 也yě , 未wèi 有yǒu 府fǔ 库kù 财cái 非fēi 其qí 财cái 者zhě 也yě 。 孟mèng 献xiàn 子zǐ 曰yuē : “ 畜xù 马mǎ 乘shèng 不bù 察chá 于yú 鸡jī 豚tún , 伐fá 冰bīng 之zhī 家jiā 不bù 畜xù 牛niú 羊yáng , 百bǎi 乘shèng 之zhī 家jiā 不bù 畜xù 聚jù 敛liǎn 之zhī 臣chén 。 与yǔ 其qí 有yǒu 聚jù 敛liǎn 之zhī 臣chén , 宁níng 有yǒu 盗dào 臣chén 。 ” 此cǐ 谓wèi 国guó 不bù 以yǐ 利lì 为wèi 利lì , 以yǐ 义yì 为wèi 利lì 也yě 。 长zhǎng 国guó 家jiā 而ér 务wù 财cái 用yòng 者zhě , 必bì 自zì 小xiǎo 人rén 矣yǐ 。 彼bǐ 为wèi 善shàn 之zhī , 小xiǎo 人rén 之zhī 使shǐ 为wèi 国guó 家jiā , 灾zāi 害hài 并bìng 至zhì 。 虽suī 有yǒu 善shàn 者zhě , 亦yì 无wú 如rú 之zhī 何hé 矣yǐ ! 此cǐ 谓wèi 国guó 不bù 以yǐ 利lì 为wèi 利lì , 以yǐ 义yì 为wèi 利lì 也yě 。

拼音
译文
读音
注释