放大
请横屏观看,并关闭手机锁屏功能
正文学习
朗读
背诵
易经系辞上

天tiān 尊zūn 地dì 卑bēi , 乾qián 坤kūn 定dìng 矣yǐ 。 卑bēi 高gāo 以yǐ 陈chén , 贵guì 贱jiàn 位wèi 矣yǐ 。 动dòng 静jìng 有yǒu 常cháng , 刚gāng 柔róu 断duàn 矣yǐ 。 方fāng 以yǐ 类lèi 聚jù , 物wù 以yǐ 群qún 分fēn , 吉jí 凶xiōng 生shēng 矣yǐ 。    在zài 天tiān 成chéng 象xiàng , 在zài 地dì 成chéng 形xíng , 变biàn 化huà 见xiàn 矣yǐ 。

是shì 故gù 刚gāng 柔róu 相xiāng 摩mó , 八bā 卦guà 相xiāng 荡dàng , 鼓gǔ 之zhī 以yǐ 雷léi 霆tíng , 润rùn 之zhī 以yǐ 风fēng 雨yǔ ; 日rì 月yuè 运yùn 行xíng , 一yī 寒hán 一yī 暑shǔ 。

乾qián 道dào 成chéng 男nán , 坤kūn 道dào 成chéng 女nǚ 。 乾qián 知zhī 大dài 始shǐ , 坤kūn 作zuò 成chéng 物wù 。

乾qián 以yǐ 易yì 知zhī , 坤kūn 以yǐ 简jiǎn 能néng ; 易yì 则zé 易yì 知zhī , 简jiǎn 则zé 易yì 从cóng ; 易yì 知zhī 则zé 有yǒu 亲qīn , 易yì 从cóng 则zé 有yǒu 功gōng ; 有yǒu 亲qīn 则zé 可kě 久jiǔ , 有yǒu 功gōng 则zé 可kě 大dà ; 可kě 久jiǔ 则zé 贤xián 人rén 之zhī 德dé , 可kě 大dà 则zé 贤xián 人rén 之zhī 业yè 。 易yì 简jiǎn 而ér 天tiān 下xià 之zhī 理lǐ 得dé 矣yǐ 。 天tiān 下xià 之zhī 理lǐ 得dé , 而ér 成chéng 位wèi 乎hū 其qí 中zhōng 矣yǐ 。

圣shèng 人rén 设shè 卦guà 观guān 象xiàng , 系xì 辞cí 焉yān 而ér 明míng 吉jí 凶xiōng , 刚gāng 柔róu 相xiāng 推tuī 而ér 生shēng 变biàn 化huà 。 是shì 故gù 吉jí 凶xiōng 者zhě , 失shī 得dé 之zhī 象xiàng 也yě ; 悔huǐ 吝lìn 者zhě , 忧yōu 虞yú 之zhī 象xiàng 也yě ; 变biàn 化huà 者zhě , 进jìn 退tuì 之zhī 象xiàng 也yě ; 刚gāng 柔róu 者zhě , 昼zhòu 夜yè 之zhī 象xiàng 也yě 。 六liù 爻yáo 之zhī 动dòng , 三sān 极jí 之zhī 道dào 也yě 。

是shì 故gù 君jūn 子zǐ 所suǒ 居jū 而ér 安ān 者zhě , 《 易yì 》 之zhī 序xù 也yě ; 所suǒ 乐lè 而ér 玩wán 者zhě , 爻yáo 之zhī 辞cí 也yě 。 是shì 故gù 君jūn 子zǐ 居jū 则zé 观guān 其qí 象xiàng 而ér 玩wán 其qí 辞cí , 动dòng 则zé 观guān 其qí 变biàn 而ér 玩wán 其qí 占zhān , 是shì 以yǐ 自zì 天tiān 佑yòu 之zhī , 吉jí 无wú 不bù 利lì 。

彖tuàn 者zhě , 言yán 乎hū 象xiàng 者zhě 也yě ; 爻yáo 者zhě , 言yán 乎hū 变biàn 者zhě 也yě 。 吉jí 凶xiōng 者zhě , 言yán 乎hū 其qí 失shī 得dé 也yě ; 悔huǐ 吝lìn 者zhě , 言yán 乎hū 其qí 小xiǎo 疵cī 也yě 。 无wú 咎jiù 者zhě , 善shàn 补bǔ 过guò 者zhě 也yě 。

是shì 故gù 列liè 贵guì 贱jiàn 者zhě 存cún 乎hū 位wèi , 齐qí 小xiǎo 大dà 者zhě 存cún 乎hū 卦guà , 辩biàn 吉jí 凶xiōng 者zhě 存cún 乎hū 辞cí , 忧yōu 悔huǐ 吝lìn 者zhě 存cún 乎hū 介jiè , 震zhèn 无wú 咎jiù 者zhě 存cún 乎hū 悔huǐ 。

是shì 故gù 卦guà 有yǒu 小xiǎo 大dà , 辞cí 有yǒu 险xiǎn 易yì ; 辞cí 也yě 者zhě , 各gè 指zhǐ 其qí 所suǒ 之zhī 。

《 易yì 》 与yǔ 天tiān 地dì 准zhǔn , 故gù 能néng 弥mí 纶lún 天tiān 地dì 之zhī 道dào 。

仰yǎng 以yǐ 观guān 于yú 天tiān 文wén , 俯fǔ 以yǐ 察chá 于yú 地dì 理lǐ , 是shì 故gù 知zhī 幽yōu 明míng 之zhī 故gù ;

原yuán 始shǐ 反fǎn 终zhōng , 故gù 知zhī 死sǐ 生shēng 之zhī 说shuō ; 精jīng 气qì 为wèi 物wù , 游yóu 魂hún 为wèi 变biàn , 是shì 故gù 知zhī 鬼guǐ 神shén 之zhī 情qíng 状zhuàng 。

与yǔ 天tiān 地dì 相xiāng 似shì , 故gù 不bù 违wéi ; 知zhī 周zhōu 乎hū 万wàn 物wù , 而ér 道dào 济jì 天tiān 下xià , 故gù 不bù 过guò ; 旁páng 行xíng 而ér 不bù 流liú , 乐lè 天tiān 知zhī 命mìng , 故gù 不bù 忧yōu ; 安ān 土tǔ 敦dūn 乎hū 仁rén , 故gù 能néng 爱ài 。 范fàn 围wéi 天tiān 地dì 之zhī 化huà 而ér 不bù 过guò , 曲qū 成chéng 万wàn 物wù 而ér 不bù 遗yí , 通tōng 乎hū 昼zhòu 夜yè 之zhī 道dào 而ér 知zhī , 故gù 神shén 无wú 方fāng 而ér 《 易yì 》 无wú 体tǐ 。

一yī 阴yīn 一yī 阳yáng 之zhī 谓wèi 道dào 。

继jì 之zhī 者zhě 善shàn 也yě , 成chéng 之zhī 者zhě 性xìng 也yě 。 仁rén 者zhě 见jiàn 之zhī 谓wèi 之zhī 仁rén , 知zhī 者zhě 见jiàn 之zhī 谓wèi 之zhī 知zhī , 百bǎi 姓xìng 日rì 用yòng 而ér 不bù 知zhī , 故gù 君jūn 子zǐ 之zhī 道dào 鲜xiān 矣yǐ 。

显xiǎn 诸zhū 仁rén , 藏cáng 诸zhū 用yòng , 鼓gǔ 万wàn 物wù 而ér 不bù 与yǔ 圣shèng 人rén 同tóng 忧yōu , 盛shèng 德dé 大dà 业yè 至zhì 矣yǐ 哉zāi !

富fù 有yǒu 之zhī 谓wèi 大dà 业yè , 日rì 新xīn 之zhī 谓wèi 盛shèng 德dé 。 生shēng 生shēng 之zhī 谓wèi 易yì , 成chéng 象xiàng 之zhī 谓wèi 乾qián , 效xiào 法fǎ 之zhī 谓wèi 坤kūn , 极jí 数shù 知zhī 来lái 之zhī 谓wèi 占zhān , 通tōng 变biàn 之zhī 谓wèi 事shì , 阴yīn 阳yáng 不bù 测cè 之zhī 谓wèi 神shén 。

夫fū 《 易yì 》 广guǎng 矣yǐ 大dà 矣yǐ , 以yǐ 言yán 乎hū 远yuǎn 则zé 不bù 御yù , 以yǐ 言yán 乎hū 迩ěr 则zé 静jìng 而ér 正zhèng , 以yǐ 言yán 乎hū 天tiān 地dì 之zhī 间jiān 则zé 备bèi 矣yǐ 。

夫fū 乾qián , 其qí 静jìng 也yě 专zhuān , 其qí 动dòng 也yě 直zhí , 是shì 以yǐ 大dà 生shēng 焉yān 。

夫fū 坤kūn , 其qí 静jìng 也yě 翕xī , 其qí 动dòng 也yě 辟pì , 是shì 以yǐ 广guǎng 生shēng 焉yān 。

广guǎng 大dà 配pèi 天tiān 地dì , 变biàn 通tōng 配pèi 四sì 时shí , 阴yīn 阳yáng 之zhī 义yì 配pèi 日rì 月yuè , 易yì 简jiǎn 之zhī 善shàn 配pèi 至zhì 德dé 。

子zǐ 曰yuē : 《 易yì 》 , 其qí 至zhì 矣yǐ 乎hū !

夫fū 《 易yì 》 , 圣shèng 人rén 所suǒ 以yǐ 崇chóng 德dé 而ér 广guǎng 业yè 也yě 。 知zhī 崇chóng 礼lǐ 卑bēi , 崇chóng 效xiào 天tiān , 卑bēi 法fǎ 地dì 。 天tiān 地dì 设shè 位wèi , 而ér 《 易yì 》 行xíng 乎hū 其qí 中zhōng 矣yǐ 。 成chéng 性xìng 存cún 存cún , 道dào 义yì 之zhī 门mén 。

圣shèng 人rén 有yǒu 以yǐ 见jiàn 天tiān 下xià 之zhī 赜zé , 而ér 拟nǐ 诸zhū 其qí 形xíng 容róng , 像xiàng 其qí 物wù 宜yí , 是shì 故gù 谓wèi 之zhī 象xiàng 。

圣shèng 人rén 有yǒu 以yǐ 见jiàn 天tiān 下xià 之zhī 动dòng , 而ér 观guān 其qí 会huì 通tōng , 以yǐ 行xíng 其qí 典diǎn 礼lǐ , 系xì 辞cí 焉yān 以yǐ 断duàn 其qí 吉jí 凶xiōng , 是shì 故gù 谓wèi 之zhī 爻yáo 。

言yán 天tiān 下xià 之zhī 至zhì 赜zé 而ér 不bù 可kě 恶è 也yě 。 言yán 天tiān 下xià 之zhī 至zhì 动dòng 而ér 不bù 可kě 乱luàn 也yě 。 拟nǐ 之zhī 而ér 后hòu 言yán , 议yì 之zhī 而ér 后hòu 动dòng , 拟nǐ 议yì 以yǐ 成chéng 其qí 变biàn 化huà 。

「 鸣míng 鹤hè 在zài 阴yīn , 其qí 子zǐ 和hé 之zhī 。 我wǒ 有yǒu 好hǎo 爵jué , 吾wú 与yǔ 尔ěr 靡mí 之zhī 。 」 子zǐ 曰yuē : 「 君jūn 子zǐ 居jū 其qí 室shì , 出chū 其qí 言yán 善shàn , 则zé 千qiān 里lǐ 之zhī 外wài 应yīng 之zhī , 况kuàng 其qí 迩ěr 者zhě 乎hū ? 居jū 其qí 室shì , 出chū 其qí 言yán 不bù 善shàn , 则zé 千qiān 里lǐ 之zhī 外wài 违wéi 之zhī , 况kuàng 其qí 迩ěr 者zhě 乎hū ? 言yán 出chū 乎hū 身shēn , 加jiā 乎hū 民mín ; 行xíng 发fā 乎hū 迩ěr , 见jiàn 乎hū 远yuǎn 。 言yán 行xíng , 君jūn 子zǐ 之zhī 枢shū 机jī 。 枢shū 机jī 之zhī 发fā , 荣róng 辱rǔ 之zhī 主zhǔ 也yě 。 言yán 行xíng , 君jūn 子zǐ 之zhī 所suǒ 以yǐ 动dòng 天tiān 地dì 也yě , 可kě 不bù 慎shèn 乎hū ! 」

《 同tóng 人rén 》 : 先xiān 号háo 啕táo 而ér 后hòu 笑xiào 。 子zǐ 曰yuē : 「 君jūn 子zǐ 之zhī 道dào , 或huò 出chū 或huò 处chù , 或huò 默mò 或huò 语yǔ 。 二èr 人rén 同tóng 心xīn , 其qí 利lì 断duàn 金jīn 。 同tóng 心xīn 之zhī 言yán , 其qí 臭chòu 如rú 兰lán 。 」

初chū 六liù , 藉jí 用yòng 白bái 茅máo , 无wú 咎jiù 。 子zǐ 曰yuē : 「 苟gǒu 错cuò 诸zhū 地dì 而ér 可kě 矣yǐ , 藉jí 之zhī 用yòng 茅máo , 何hé 咎jiù 之zhī 有yǒu ? 慎shèn 之zhī 至zhì 也yě 。 夫fū 茅máo 之zhī 为wèi 物wù 薄báo , 而ér 用yòng 可kě 重zhòng 也yě 。 慎shèn 斯sī 术shù 也yě 以yǐ 往wǎng , 其qí 无wú 所suǒ 失shī 矣yǐ 。 」

劳láo 谦qiān , 君jūn 子zǐ 有yǒu 终zhōng , 吉jí 。 子zǐ 曰yuē : 「 劳láo 而ér 不bù 伐fá , 有yǒu 功gōng 而ér 不bù 德dé , 厚hòu 之zhī 至zhì 也yě 。 语yǔ 以yǐ 其qí 功gōng 下xià 人rén 者zhě 也yě 。 德dé 言yán 盛shèng , 礼lǐ 言yán 恭gōng ; 谦qiān 也yě 者zhě , 致zhì 恭gōng 以yǐ 存cún 其qí 位wèi 者zhě 也yě 。 」

亢kàng 龙lóng 有yǒu 悔huǐ 。 子zǐ 曰yuē : 「 贵guì 而ér 无wú 位wèi , 高gāo 而ér 无wú 民mín , 贤xián 人rén 在zài 下xià 位wèi 而ér 无wú 辅fǔ , 是shì 以yǐ 动dòng 而ér 有yǒu 悔huǐ 也yě 。 」

不bù 出chū 户hù 庭tíng , 无wú 咎jiù 。 子zǐ 曰yuē : 「 乱luàn 之zhī 所suǒ 生shēng 也yě , 则zé 言yán 语yǔ 以yǐ 为wèi 阶jiē 。 君jūn 不bù 密mì 则zé 失shī 臣chén , 臣chén 不bù 密mì 则zé 失shī 身shēn , 几jī 事shì 不bù 密mì 则zé 害hài 成chéng 。 是shì 以yǐ 君jūn 子zǐ 慎shèn 密mì 而ér 不bù 出chū 也yě 。 」

子zǐ 曰yuē : 「 作zuò 《 易yì 》 者zhě , 其qí 知zhī 盗dào 乎hū ? 《 易yì 》 曰yuē 『 负fù 且qiě 乘chéng , 致zhì 寇kòu 至zhì 。 』 负fù 也yě 者zhě , 小xiǎo 人rén 之zhī 事shì 也yě 。 乘chéng 也yě 者zhě , 君jūn 子zǐ 之zhī 器qì 也yě 。 小xiǎo 人rén 而ér 乘chéng 君jūn 子zǐ 之zhī 器qì , 盗dào 思sī 夺duó 之zhī 矣yǐ 。 上shàng 慢màn 下xià 暴bào , 盗dào 思sī 伐fá 之zhī 矣yǐ 。 慢màn 藏cáng 诲huì 盗dào , 冶yě 容róng 诲huì 淫yín 。 《 易yì 》 曰yuē : 『 负fù 且qiě 乘chéng , 致zhì 寇kòu 至zhì 。 』 盗dào 之zhī 招zhāo 也yě 。 」

天tiān 一yī , 地dì 二èr ; 天tiān 三sān , 地dì 四sì ; 天tiān 五wǔ , 地dì 六liù ; 天tiān 七qī , 地dì 八bā ; 天tiān 九jiǔ , 地dì 十shí 。 天tiān 数shù 五wǔ , 地dì 数shù 五wǔ , 五wǔ 位wèi 相xiāng 得dé 而ér 各gè 有yǒu 合hé ; 天tiān 数shù 二èr 十shí 有yǒu 五wǔ , 地dì 数shù 三sān 十shí , 凡fán 天tiān 地dì 之zhī 数shù 五wǔ 十shí 有yǒu 五wǔ , 此cǐ 所suǒ 以yǐ 成chéng 变biàn 化huà 而ér 行xíng 鬼guǐ 神shén 也yě 。

大dà 衍yǎn 之zhī 数shù 五wǔ 十shí , 其qí 用yòng 四sì 十shí 有yǒu 九jiǔ 。 分fēn 而ér 为wèi 二èr 以yǐ 像xiàng 两liǎng , 挂guà 一yī 以yǐ 像xiàng 三sān , 揲dié 之zhī 以yǐ 四sì 以yǐ 象xiàng 四sì 时shí , 归guī 奇qí 于yú 扐lè 以yǐ 象xiàng 闰rùn ; 五wǔ 岁suì 再zài 闰rùn , 故gù 再zài 扐lè 而ér 后hòu 挂guà 。

《 乾gān 》 之zhī 策cè 二èr 百bǎi 一yī 十shí 有yǒu 六liù , 《 坤kūn 》 之zhī 策cè 百bǎi 四sì 十shí 有yǒu 四sì , 凡fán 三sān 百bǎi 六liù 十shí , 当dāng 期qī 之zhī 日rì 。 二èr 篇piān 之zhī 策cè , 万wàn 有yǒu 一yī 千qiān 五wǔ 百bǎi 二èr 十shí , 当dāng 万wàn 物wù 之zhī 数shù 也yě 。 是shì 故gù 四sì 营yíng 而ér 成chéng 《 易yì 》 , 十shí 有yǒu 八bā 变biàn 而ér 成chéng 卦guà , 八bā 卦guà 而ér 小xiǎo 成chéng 。 引yǐn 而ér 伸shēn 之zhī , 触chù 类lèi 而ér 长zhǎng 之zhī , 天tiān 下xià 之zhī 能néng 事shì 毕bì 矣yǐ 。

显xiǎn 道dào 神shén 德dé 行xíng , 是shì 故gù 可kě 与yǔ 酬chóu 酢zuò , 可kě 与yǔ 佑yòu 神shén 矣yǐ 。 子zǐ 曰yuē : 「 知zhī 变biàn 化huà 之zhī 道dào 者zhě , 其qí 知zhī 神shén 之zhī 所suǒ 为wèi 乎hū 。 」

《 易yì 》 有yǒu 圣shèng 人rén 之zhī 道dào 四sì 焉yān : 以yǐ 言yán 者zhě 尚shàng 其qí 辞cí , 以yǐ 动dòng 者zhě 尚shàng 其qí 变biàn , 以yǐ 制zhì 器qì 者zhě 尚shàng 其qí 象xiàng , 以yǐ 卜bo 筮shì 者zhě 尚shàng 其qí 占zhàn 。

是shì 以yǐ 君jūn 子zǐ 将jiāng 有yǒu 为wèi 也yě , 将jiāng 有yǒu 行xíng 也yě , 问wèn 焉yān 而ér 以yǐ 言yán , 其qí 受shòu 命mìng 也yě 如rú 响xiǎng 。 无wú 有yǒu 远yuǎn 近jìn 幽yōu 深shēn , 遂suì 知zhī 来lái 物wù 。 非fēi 天tiān 下xià 之zhī 至zhì 精jīng , 其qí 孰shú 能néng 与yǔ 于yú 此cǐ 。 参sān 伍wǔ 以yǐ 变biàn , 错cuò 综zōng 其qí 数shù 。 通tōng 其qí 变biàn , 遂suì 成chéng 天tiān 下xià 之zhī 文wén ; 极jí 其qí 数shù , 遂suì 定dìng 天tiān 下xià 之zhī 象xiàng 。 非fēi 天tiān 下xià 之zhī 至zhì 变biàn , 其qí 孰shú 能néng 与yǔ 于yú 此cǐ 。 《 易yì 》 无wú 思sī 也yě , 无wú 为wèi 也yě , 寂jì 然rán 不bù 动dòng , 感gǎn 而ér 遂suì 通tōng 天tiān 下xià 之zhī 故gù 。 非fēi 天tiān 下xià 之zhī 至zhì 神shén , 其qí 孰shú 能néng 与yǔ 于yú 此cǐ 。

夫fū 《 易yì 》 , 圣shèng 人rén 之zhī 所suǒ 以yǐ 极jí 深shēn 而ér 研yán 几jǐ 也yě 。 唯wéi 深shēn 也yě , 故gù 能néng 通tōng 天tiān 下xià 之zhī 志zhì ; 唯wéi 几jǐ 也yě , 故gù 能néng 成chéng 天tiān 下xià 之zhī 务wù ; 唯wéi 神shén 也yě , 故gù 不bù 疾jí 而ér 速sù , 不bù 行xíng 而ér 至zhì 。 子zǐ 曰yuē : 「 《 易yì 》 有yǒu 圣shèng 人rén 之zhī 道dào 四sì 焉yān 」 者zhě , 此cǐ 之zhī 谓wèi 也yě 。

子zǐ 曰yuē : 「 夫fū 《 易yì 》 何hé 为wèi 者zhě 也yě ? 夫fū 《 易yì 》 开kāi 物wù 成chéng 务wù , 冒mào 天tiān 下xià 之zhī 道dào , 如rú 斯sī 而ér 已yǐ 者zhě 也yě 。 」

是shì 故gù 圣shèng 人rén 以yǐ 通tōng 天tiān 下xià 之zhī 志zhì , 以yǐ 定dìng 天tiān 下xià 之zhī 业yè , 以yǐ 断duàn 天tiān 下xià 之zhī 疑yí 。

是shì 故gù 蓍shī 之zhī 德dé 圆yuán 而ér 神shén , 卦guà 之zhī 德dé 方fāng 以yǐ 知zhī , 六liù 爻yáo 之zhī 义yì 易yì 以yǐ 贡gòng 。 圣shèng 人rén 以yǐ 此cǐ 洗xǐ 心xīn , 退tuì 藏cáng 于yú 密mì , 吉jí 凶xiōng 与yǔ 民mín 同tóng 患huàn 。 神shén 以yǐ 知zhī 来lái , 知zhī 以yǐ 藏cáng 往wǎng , 其qí 孰shú 能néng 与yǔ 于yú 此cǐ 哉zāi ! 古gǔ 之zhī 聪cōng 明míng 睿ruì 知zhī , 神shén 武wǔ 而ér 不bù 杀shā 者zhě 夫fū 。

是shì 以yǐ 明míng 于yú 天tiān 之zhī 道dào , 而ér 察chá 于yú 民mín 之zhī 故gù , 是shì 兴xìng 神shén 物wù 以yǐ 前qián 民mín 用yòng 。 圣shèng 人rén 以yǐ 此cǐ 斋zhāi 戒jiè , 以yǐ 神shén 明míng 其qí 德dé 夫fū 。

是shì 故gù 阖hé 户hù 谓wèi 之zhī 坤kūn , 辟pì 户hù 谓wèi 之zhī 乾gān , 一yī 阖hé 一yī 辟pì 谓wèi 之zhī 变biàn , 往wǎng 来lái 不bù 穷qióng 谓wèi 之zhī 通tōng , 见jiàn 乃nǎi 谓wèi 之zhī 象xiàng , 形xíng 乃nǎi 谓wèi 之zhī 器qì , 制zhì 而ér 用yòng 之zhī 谓wèi 之zhī 法fǎ , 利lì 用yòng 出chū 入rù , 民mín 咸xián 用yòng 之zhī 谓wèi 之zhī 神shén 。

是shì 故gù 《 易yì 》 有yǒu 太tài 极jí , 是shì 生shēng 两liǎng 仪yí 。 两liǎng 仪yí 生shēng 四sì 象xiàng 。 四sì 象xiàng 生shēng 八bā 卦guà 。 八bā 卦guà 定dìng 吉jí 凶xiōng , 吉jí 凶xiōng 生shēng 大dà 业yè 。

是shì 故gù 法fǎ 象xiàng 莫mò 大dà 乎hū 天tiān 地dì ; 变biàn 通tōng 莫mò 大dà 乎hū 四sì 时shí ; 县xiàn 象xiàng 着zhe 明míng 莫mò 大dà 乎hū 日rì 月yuè ; 崇chóng 高gāo 莫mò 大dà 乎hū 富fù 贵guì ; 备bèi 物wù 致zhì 用yòng , 立lì 成chéng 器qì 以yǐ 为wèi 天tiān 下xià 利lì , 莫mò 大dà 乎hū 圣shèng 人rén 探tàn 赜zé 索suǒ 隐yǐn , 钩gōu 深shēn 致zhì 远yuǎn , 以yǐ 定dìng 天tiān 下xià 之zhī 吉jí 凶xiōng , 成chéng 天tiān 下xià 之zhī 亹wěi 亹wěi 者zhě , 莫mò 大dà 乎hū 蓍shī 龟guī 。

是shì 故gù 天tiān 生shēng 神shén 物wù , 圣shèng 人rén 则zé 之zhī ; 天tiān 地dì 变biàn 化huà , 圣shèng 人rén 效xiào 之zhī ; 天tiān 垂chuí 象xiàng , 见jiàn 吉jí 凶xiōng , 圣shèng 人rén 像xiàng 之zhī ; 河hé 出chū 图tú , 洛luò 出chū 书shū , 圣shèng 人rén 则zé 之zhī 。

《 易yì 》 有yǒu 四sì 象xiàng , 所suǒ 以yǐ 示shì 也yě 。 系xì 辞cí 焉yān , 所suǒ 以yǐ 告gào 也yě ; 定dìng 之zhī 以yǐ 吉jí 凶xiōng , 所suǒ 以yǐ 断duàn 也yě 。

《 易yì 》 曰yuē : 「 自zì 天tiān 佑yòu 之zhī , 吉jí 无wú 不bù 利lì 。 」 子zǐ 曰yuē : 「 佑yòu 者zhě , 助zhù 也yě 。 天tiān 之zhī 所suǒ 助zhù 者zhě , 顺shùn 也yě ; 人rén 之zhī 所suǒ 助zhù 者zhě , 信xìn 也yě 。 履lǚ 信xìn 思sī 乎hū 顺shùn , 又yòu 以yǐ 尚shàng 贤xián 也yě 。 是shì 以yǐ 『 自zì 天tiān 佑yòu 之zhī , 吉jí 无wú 不bù 利lì 』 也yě 。 」

子zǐ 曰yuē : 「 书shū 不bù 尽jǐn 言yán , 言yán 不bù 尽jǐn 意yì 。 」 然rán 则zé 圣shèng 人rén 之zhī 意yì , 其qí 不bù 可kě 见xiàn 乎hū ? 子zǐ 曰yuē : 「 圣shèng 人rén 立lì 象xiàng 以yǐ 尽jǐn 意yì , 设shè 卦guà 以yǐ 尽jǐn 情qíng 伪wěi , 系xì 辞cí 焉yān 以yǐ 尽jǐn 其qí 言yán 。 变biàn 而ér 通tōng 之zhī 以yǐ 尽jǐn 利lì , 鼓gǔ 之zhī 舞wǔ 之zhī 以yǐ 尽jǐn 神shén 。 」

乾qián 坤kūn , 其qí 《 易yì 》 之zhī 蕴yùn 邪yé ? 乾qián 坤kūn 成chéng 列liè , 而ér 《 易yì 》 立lì 乎hū 其qí 中zhōng 矣yǐ 。 乾qián 坤kūn 毁huǐ , 则zé 无wú 以yǐ 见jiàn 《 易yì 》 。 《 易yì 》 不bù 可kě 见jiàn , 则zé 乾gān 坤kūn 或huò 几jǐ 乎hū 息xī 矣yǐ 。

是shì 故gù 形xíng 而ér 上shàng 者zhě 谓wèi 之zhī 道dào , 形xíng 而ér 下xià 者zhě 谓wèi 之zhī 器qì 。 化huà 而ér 裁cái 之zhī 谓wèi 之zhī 变biàn , 推tuī 而ér 行xíng 之zhī 谓wèi 之zhī 通tōng , 举jǔ 而ér 错cuò 之zhī 天tiān 下xià 之zhī 民mín 谓wèi 之zhī 事shì 业yè 。

是shì 故gù 夫fū 象xiàng , 圣shèng 人rén 有yǒu 以yǐ 见jiàn 天tiān 下xià 之zhī 赜zé , 而ér 拟nǐ 诸zhū 其qí 形xíng 容róng , 像xiàng 其qí 物wù 宜yí , 是shì 故gù 谓wèi 之zhī 象xiàng 。 圣shèng 人rén 有yǒu 以yǐ 见jiàn 天tiān 下xià 之zhī 动dòng , 而ér 观guān 其qí 会huì 通tōng , 以yǐ 行xíng 其qí 典diǎn 礼lǐ , 系xì 辞cí 焉yān 以yǐ 断duàn 其qí 吉jí 凶xiōng , 是shì 故gù 谓wèi 之zhī 爻yáo 。

极jí 天tiān 下xià 之zhī 赜zé 者zhě 存cún 乎hū 卦guà , 鼓gǔ 天tiān 下xià 之zhī 动dòng 者zhě 存cún 乎hū 辞cí ; 化huà 而ér 裁cái 之zhī 存cún 乎hū 变biàn ; 推tuī 而ér 行xíng 之zhī 存cún 乎hū 通tōng ; 神shén 而ér 明míng 之zhī 存cún 乎hū 其qí 人rén ; 默mò 而ér 成chéng 之zhī , 不bù 言yán 而ér 信xìn , 存cún 乎hū 德dé 行xíng 。

拼音
译文
读音
注释